Heeft een Nederlandse huisarts een plicht om in het Engels te helpen

Stel je voor: je bent net verhuisd naar Nederland, voelt je niet top, en je stapt binnen bij de lokale huisarts.

Je spreekt geen woord Nederlands, alleen Engels. De dokter kijkt op, haalt zijn schouders op en zegt: “Sorry, ik spreek geen Engels.” Paniek. Wat nu?

Is dit zomaar toegestaan of heeft die arts een plicht om jou te helpen, ook in het Engels? Laten we dit even flink op een rijtje zetten, zonder ingewikkelde juridische taal. We duiken in de regels, de realiteit en wat jij kunt doen.

De officiële regels: wat staat er in de wet?

Allereerst: er is geen wet die zegt dat elke huisarts in Nederland verplicht is om zijn consulten in het Engels aan te bieden.

De wetgeving rond zorg is weliswaar streng, maar de taalkeuze is niet wettelijk vastgelegd als een plicht. De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) verplicht zorgverleners om goede, veilige en toegankelijke zorg te leveren. Taal is hierbij wel een factor, maar niet de enige.

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) stelt dat zorgverleners moeten zorgen voor goede communicatie met patiënten. Dat betekent niet automatisch dat iedere arts Engels moet spreken.

Het betekent vooral dat er een manier moet zijn om duidelijk te maken wat er aan de hand is en wat de behandeling is.

In de praktijk betekent dit soms dat een arts een tolk inzet of dat er gebruik wordt gemaakt van digitale hulpmiddelen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de kwaliteit van zorg. Zij kijken naar communicatie, maar vooral naar de uitkomst: begrijpt de patiënt wat er gebeurt? Als een arts niet in het Engels kan uitleggen, maar er wel voor zorgt dat de patiënt de informatie via een andere weg krijgt, is er vaak geen sprake van een overtreding.

De praktijk: hoe gaat het echt bij de huisarts?

De realiteit is dat veel huisartsen in Nederland wel Engels spreken, vooral in de grote steden. Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Eindhoven hebben veel internationale bewoners en toeristen.

Veel praktijken hebben Engelse folders, een Engelstalige website of zelfs een assistente die goed Engels spreekt.

Maar in kleinere dorpen of bij oudere huisartsen kan het anders zijn. Sommige artsen voelen zich niet comfortabel met Engels en dat kan leiden tot miscommunicatie. Er is geen cijfer bekend over hoeveel huisartsen in Nederland vloeiend Engels spreken, maar onderzoek door de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) suggereert dat het aantal toeneemt.

Toch zijn er nog steeds praktijken waarbij Engels niet de voertaal is. Dat betekent niet dat je als patiënt zonder hulp bent. Een huisarts mag je niet weigeren vanwege je taal, maar hij of zij kan wel aangeven dat de communicatie moeilijk verloopt.

Wat zijn je rechten als patiënt?

Als patiënt heb je het recht om te begrijpen wat er met je gebeurt. Dit staat in de Wet clientenrechten zorg.

• Een tolk in te schakelen (soms via een telefonische dienst).
• Gebruik te maken van een vertaalapp of digitale hulp.
• Een collega in te schakelen die wel Engels spreekt.

Je hebt recht op informatie in begrijpelijke taal. Als je geen Nederlands spreekt, moet de arts proberen om dit op te lossen. Dat kan door:

Het is belangrijk om zelf aan te geven dat je Engels nodig hebt. De arts kan niet raden dat je geen Nederlands spreekt. Als je bij de balie aangeeft dat je Engels spreekt, kan de praktijk hier rekening mee houden. Sommige praktijken vragen dit standaard bij de inschrijving.

Wanneer is een arts verplicht om te helpen?

Er is een verschil tussen een plicht om te helpen en een plicht om in het Engels te helpen. Een huisarts mag je niet weigeren als je zorg nodig hebt. Dat is wettelijk vastgelegd.

Als je je inschrijft bij een huisarts, moet die je accepteren tenzij er sprake is van een dringende reden (bijvoorbeeld als de praktijk vol is).

Een taalbarrière is geen dringende reden om een patiënt te weigeren. Maar de manier waarop de zorg wordt geleverd, kan verschillen.

Een arts die niet vloeiend Engels spreekt, kan nog steeds goede zorg leveren door bijvoorbeeld een tolk te gebruiken of door eenvoudige taal te gebruiken. De inspectie controleert vooral op de uitkomst: is de zorg veilig en begrijpelijk?

Wat kun je zelf doen?

Als je een Engelstalige huisarts zoekt, zijn er een paar stappen die je kunt nemen:

• Check de website: Veel huisartsenpraktijken hebben een Engelstalige pagina of geven aan dat ze Engelstalige patiënten accepteren.
• Bel vooraf: Vraag of er iemand is die Engels spreekt.
• Gebruik apps: Apps zoals Google Translate of MedTranslate kunnen helpen bij het uitleggen van klachten.
• Vraag om een tolk: Sommige zorgverzekeraars vergoeden tolkdiensten. Check je polis.

Er zijn ook organisaties die helpen bij het vinden van een Engelstalige arts. Bijvoorbeeld via de website van de Nederlandse Vereniging voor Geneeskunde of via expat-community’s zoals Internations. Houd er rekening mee dat je soms langer moet wachten op een afspraak bij een Engelstalige praktijk, omdat die vaak vol zitten.

De rol van de zorgverzekering

Een belangrijk punt is de vergoeding van tolken. Niet alle zorgverzekeraars vergoeden tolkdiensten standaard.

Sommige polissen, zoals de aanvullende verzekering, dekken wel tolkuren. Het is slim om dit na te kijken.

Als je geen tolk kunt betalen, kun je soms bij de gemeente of een zorgverzekeraar aankloppen voor hulp. Daarnaast is er de mogelijkheid om gebruik te maken van digitale tolkdiensten. Check of je recht hebt op een gratis tolkenservice bij de huisarts. Bedrijven zoals Kentalis bieden telefonische tolkdiensten aan voor zorgverleners. Dit is vaak sneller en goedkoper dan een fysieke tolk.

Conclusie: is er een plicht?

Kortom: een Nederlandse huisarts heeft geen wettelijke plicht om in het Engels te helpen. Wel heeft hij of zij de plicht om ervoor te zorgen dat je begrijpt wat er gebeurt. Wil je weten hoe je effectief communiceert zonder Nederlands?

In de praktijk betekent dit dat veel huisartsen wel Engels spreken, maar niet allemaal. Als je een taalbarrière ervaart, is het belangrijk om dit zelf aan te geven en te vragen om hulp, zoals een tolk aanvragen voor je afspraak of digitale ondersteuning. Wil je zeker weten dat je terecht kunt in het Engels?

Zoek dan een huisarts die expliciet aangeeft Engelstalige patiënten te accepteren. En onthoud: je hebt altijd recht op zorg, ongeacht je taal.

De manier waarop die zorg wordt geleverd, kan verschillen, maar er is altijd een oplossing te vinden.